25:2

vrijdag vertaaldag

Archief

2019 | Week 49: Cees Koster

Jo van Gogh-Bongers (1862-1925), de weduwe van Theo van Gogh, heeft er goeddeels in haar eentje voor gezorgd dat Vincent van Gogh na zijn dood kon uitgroeien tot de wereldberoemde schilder die hij nu is, schrijft Cees Koster. Onvermoeibaar heeft ze zijn werk gepromoot en verspreid en daarnaast heeft ze de briefwisseling tussen de broers voor een groot publiek ontsloten. Vertalen blijkt in haar leven een belangrijke rol te hebben gespeeld, eigenlijk op een heel vanzelfsprekende manier.
Lees meer >

Filter jaargang 26:3

Ivo Smits, Jos Vos, Elbrich Fennema, Aafke van Ewijk, Niels van der Salm, Jurriaan van der Meer, Tom Mes, Martin de Haan, Gys-Walt van Egdom en Carolien Steenbergen
Lees meer >

Dossier Else Otten Übersetzerpreis

Op 11 april jl. werd de Else Otten Übersetzerpreis 2018 uitgereikt aan Ira Wilhelm voor haar vertaling van Stefan Hertmans' De bekeerlinge (2016) als Die Fremde. De Else Otten prijs wordt eens in de twee jaar toegekend voor de vertaling van belangrijk Nederlandstalig literair werk in het Duits en bedraagt € 5.000.
Lees meer >

Actueel Filter Vertaalprijs 2019 uitgereikt

De Filter Vertaalprijs 2019 is uitgereikt aan Jos Vos voor zijn vertaling *Het hoofdkussenboek* van Sei Shōnagon
Lees meer >

 
  • Vrijdag Vertaaldag

    Jo van Gogh-Bongers (1862-1925), de weduwe van Theo van Gogh, heeft er goeddeels in haar eentje voor gezorgd dat Vincent van Gogh na zijn dood kon uitgroeien tot de wereldberoemde schilder die hij nu is, schrijft Cees Koster. Onvermoeibaar heeft ze zijn werk gepromoot en verspreid en daarnaast heeft ze de briefwisseling tussen de broers voor een groot publiek ontsloten. Vertalen blijkt in haar leven een belangrijke rol te hebben gespeeld, eigenlijk op een heel vanzelfsprekende manier.

    Lees meer >
  • Vorige Vrijdag Vertaaldag

    Mijke van Leersum bezoekt de boekenbeurs in Göteborg en luistert naar een gesprek van vijf Scandinavische vertaalsters van Elena Ferrante. Ze vraagt zich af of er in de literatuur misschien ook zoiets bestaat als scandinavisch design.

     

    Lees meer >
  •  

    Tijdens een workshop van Yoko Tawada buigt Jaap van Vredendaal zich met andere vertalers over woordspelingen en associaties, die even rijkelijk als vrijelijk vloeien in Tawada's werk. Schuberts forellen zwemmen de Winterreise in en Loreley kamt haar haren op een balkon aan de Elbe.

     

    Lees meer >
  • Buitenlandse  pluimen

    Op affiches van grote Nederlandse musea prijkt naast de Nederlandse titel van de tentoonstelling meestal ook de Engelse. Die Engelse vertalingen zijn soms zakelijk, soms mooi, soms merkwaardig, en soms verdienen ze een pluim - of een featherBert de Waart reist stad en land af en neemt de creativiteit van de vertalers van museumaffiches onder de loep.

    Lees meer >
  • Crossing Border 2019

    Afgelopen weekend vond in Den Haag het Crossing Border Festival 2019 plaats. De festivalkoorts sloeg toe bij Chroniclesvertaalster Arjwan al Fayle. Ze doet verslag van een delirant festival.

    Lees meer >
  • Trefossa en  Helman

    Een reis naar Suriname was een lang gekoesterde wens van David O. Cohen. Ter voorbereiding verdiept hij zich in het Surinaams-Creools en in de gedichten van de Surinaamse dichter Trefossa. In de laatste bundel van Albert Helman, Adyosi/Afscheid uit 1993, vindt hij vertalingen van Trefossa's werk en een aantal aangrijpende gedichten van Helman zelf.

     

    Lees meer >
  • Voorbij  de regels

    De poëzievertaler is een poëzieveranderaar: de taal verandert, de vorm verandert; je creëert per definitie een versie in de doelcultuur die – als het goed is – zélf zingt van je reinste poëzie, vaak juist omdat de regels niet worden gevolgd, stelt Onno Kosters.

    Lees meer >
  • Breaking Bad Opnieuw bekeken

    Dat je als vertaler ook té precies kunt zijn, ontdekt Jeroen Aantjes bij het terugkijken van de serie Breaking Bad:

    ‘Weet je waar wij het over moeten hebben? Verdubbelen.’ […] ‘45 kilo per week in plaats van 25.’

    Lees meer >
  • Ontslakken op een Grieks eiland

    Waar een Grieks eiland niet allemaal goed voor is: gezond eten, talen bijspijkeren, lui lezen, in verwarring komen en voor het eerst in je leven blind daten. Een column light van Ton Naaijkens, zij het met een ernstige vermaning aan slordige uitgevers en naïef kokende toeristen.

    Lees meer >
  • Een lappendeken van dialecten

    Isabelle Bambust wandelde van Aquileia naar Genova over de Via Postumia, dwars door een heuse lappendeken van dialecten.

    Lees meer >
  • Is alles al eens gezegd? ja en nee

    Meer dan tweeduizend jaar geleden was alles al een keer gezegd. Harm-Jan van Dam las oude jaargangen van Filter en constateerde dat dit waar is. En toch ook niet: Filter geeft altijd een nieuwe draai.


    Illustratie bij een scène uit Terentius' Eunuch door Albrecht Dürer (1492/93)

    Lees meer >
  • De Muur uit Spel der Tronen

    Janne Van Beek wandelde in Engeland tussen twee muren: de echte van Hadrianus en de fictieve uit Game of Thrones. En thuis nog een keer langs de vertaalde Muur uit Spel der Tronen. Daardoor krijgt ze meer inzicht in fictie, fantasy en het doel van haar volgende wandeling; en zweert bijna een hoogdravende vertalerseed.

     

    Lees meer >
  • Hoge Vensters

    Lijken vertalers op ouders die hun eigen onhebbelijkheden doorgeven? Lorenz De Witte-Vroman las een gedicht van Philip Larkin en de vertaling door Jan Eijkelboom en geeft vertalers iets meer hoop. Maar wat betekent een stille blauwe hemel? En laat eeuwig geluk je naar de hel glijden?

     

     

    Lees meer >
  • Lezersspijt, vertalersnijd

    Eindelijk las Jan Gielkens de monumentale roman Jahrestage van Uwe Johnson. Dat prikkelde hem om in New York de precieze manier te ervaren waarop de schrijver de werkelijkheid weergeeft in zijn fictie. Maar het bracht hem vooral bijna onweerstaanbare vertaaljeuk. Zal die veranderen in vertalersnijd?

     


    Borstbeeld van Johnson in het Pommerse Güstrow, foto: Mrs Myer (Wikipedia Uwe Johnson)

    Lees meer >
  • Onbegonnen werk Pinokkio

    'De leukst bewegende teksten zijn vertalingen' schrijft Ton Naaijkens, maar op zo'n warme zomerdag zouden ze ook weleens stil mogen staan. Toch laat hij zich door de nieuwe Pinokkio-vertaling verleiden tot een speurtocht naar een onvindbare vertaler. Een verhaal over marionetten en peper-en-zoutkleurige pruiken.

    Illustratie van Sjaak Rood bij de vertaling van Pietha de Voogd

    Lees meer >
  • Het kunstje van vertalen

    Als Jeske van der Velden verdwaald raakt in haar mentale woud van metaforen slaat ze weleens een boek open, en dat levert dan weer mooie bespiegelingen op. Zoals nu, over de vertaler als glazenwasser-illusionist en het opschorten van ongeloof.

    Lees meer >
  •  Als de herder vertaalt...

    Dat het IJslandse woord voor telefoon een oude term is voor een lange draad wist Vera Magnússon al, maar deze zomer hoorde ze welke IJslandse vertaling er is bedacht voor het begrip 'mansplaining'. Het heeft iets met schapen te maken.

    Een beeld uit de zwarte komedie Hrútar (2015) van Grímur Hákonarson

    Lees meer >
  • De vertalers  Jan en Annie Romein

    Jan Romein en Annie Romein-Verschoor waren niet alleen historici en schrijvers, maar ook vertalers. Hanneke Roodbeen volgt het spoor van hun vertalingen en duikt de archieven in.

     

    Lees meer >
  • Recensie Teksten in beweging

    De bundel Teksten in beweging, samengesteld ter gelegenheid van Ton Naaijkens emeritaat, is met bijna vijftig bijdragen uit zowel wetenschappelijke als literair scheppende hoek bijna even veelzijdig als de gevierde zelf. Een ruime en enthousiasmerende staalkaart waarin iedereen kan ontdekkingen doen, schrijft Erik De Smedt.

    Lees meer >
  • Elfde-eeuwse lijstjes

    Het Hoofdkussenboek van de elfde-eeuwse Japanse hofdame Sei Shōnagon is een boek vol lijstjes die de hedendaagse lezer vaak onmiddellijk aanspreken. Jos Vos vertelt waarom hij in zijn vertaling – bekroond met de Filter Vertaalprijs 2019 – ook de ‘drogere’ opsommingen van Sei Shōnagon opnam en hoe hij daarbij te werk ging. Het hoofdkussenboek verandert in vertaling soms in een voetnotenboek.

    Lees meer >
  • Gerechtstolken in Nederland een pleidooi

    Bij overheidsdiensten bestaat een groot tekort aan gekwalificeerde tolken en vertalers, die bovendien onderbetaald worden. Het ministerie van Justitie wil dit oplossen door het werk voortaan via bemiddelingsbureaus uit te besteden in plaats van rechtstreeks aan tolken en vertalers. Een slechte zaak, vindt Roemer Leushuis, die aanbevelingen doet om het tij te keren.

    Vrouwe Justitia
    (plafondschildering in de Zweedse kamer van de Cathedral of Learning te Pittsburgh)

    Lees meer >
  • Lentedroom 

    De jury Duits stelde de deelnemers van Nederland Vertaalt voor een lastige opgave: een zingbare vertaling maken van Wilhelm Müllers ‘Frühlingstraum’, onderdeel van de liederencyclus Die Winterreise van Franz Schubert. De luisteraar wordt heen en weer geslingerd tussen lieflijke lentedroom en barre winter, en ook de vertaler moet zich voortdurend van de stemmingswisselingen in de muziek bewust zijn, schrijft jurylid Christiane Kuby.

    Lees meer >
  • De bloemen van de sleutel van de hemel

    De vertaling van de tekst van de Johannespassie in een programmaboekje zet Isabelle Bambust aan tot mijmeringen over de verschillende associaties die botanische benamingen in diverse talen kunnen oproepen. 

    Lees meer >
  • Dadakunstenares Elsa von Freytag-Loringhoven

    Het vertalen van Siri Hustvedt bracht Jeske van der Velden in contact met de dadaïstische dichteres en kunstenares Barones Elsa von Freytag-Loringhoven, die soms vogelkooitjes op het hoofd droeg of een beha van lege tomatenblikjes. Haar poëzie wacht nog op vertaling.

    Lees meer >
  • Saties ‘Gnossienne’

    De componist Erik Satie was niet alleen excentriek, hij gaf zijn composities ook excentrieke titels. Paul Claes onderzoekt de oorsprong van de term ‘Gnossienne’ en volgt de draad die hem uit het labyrint naar de oplossing brengt.

    Lees meer >
  • Gender-inclusief  Nederlands

    Taal is niet neutraal. Wie zich niet als man en ook niet als vrouw identificeert voelt dat voortdurend. ‘Ik voel me ondertussen wel thuis in mijn lichaam, maar niet in de voornaamwoorden die me worden toebedeeld,’ schrijft Selm Wenselaers en hij legt uit waarom.

    Lees meer >
  • Forumdiscussie Een schild van liefde

    Op 28 november 2017 sprak Désirée Schyns tijdens het symposium ‘Getuigenis in vertaling’ aan de Universiteit Gent met vertalers David Bellos, Daniel Cunin, Mireille Cohendy, Marianne Kaas en Philippe Noble over hun vertalingen van getuigenissen door slachtoffers van de Holocaust. Filter presenteert ‘Een schild van liefde’, de transcriptie die Schyns maakte van dit bijzonder boeiende, indringende gesprek, waarin uiteenlopende teksten, ervaringen en opvattingen aan bod komen. Warm aanbevolen en vanaf nu te lezen in ons webdossier ‘Getuigenis en vertaling’.

               

    Lees meer >
  • De vertaler een slaaf?

    In de nieuwe vertaling van James Baldwins The Fire Next Time had vertaler Harm Damsma geen zeggenschap over de vertaling van de termen ‘white’, ‘negro’ en ‘nigger’. Over de vertaling van de politiek beladen woorden valt veel te discussiëren, maar de keuzes van de uitgever gaan in dit geval ten koste van het vileine van Baldwins zinnen. Bovendien hoort de vertaler geen slaaf te zijn van exegeses waar hij niet achter staat, betoogt Ton Naaijkens.

    Lees meer >
  • Recensie This Little Art

    This Little Art van Kate Briggs heeft één echte hoofdpersoon: het vertalen. De vierhonderd bladzijden waarop kleine en grote kwesties rondom het vertalen aan bod komen lezen volgens recensent Lisa Thunnissen soms als een roman of verhalenbundel en soms als (auto)biografie. Briggs kent haar theoretici, maar schrijft ook over het leven van vertalers en haar eigen vertaalpraktijk. Een aanrader.

    Lees meer >
  •  Found in Translation

    Vertaler A.Z. Foreman is bijna alle talen ter wereld machtig, getuige zijn blog ‘Poems found’. Bert de Waart stuit onder andere op een merkwaardig Latijns gedicht over een gele duikboot. Hij legt de vertaler-mystificateur langs de meetlat met gedichten van Celan en Gorter.

    Lees meer >