Volg ons op facebook
Maak verbinding! Daaruit bestond haar hele preek. Zorg dat je proza en passie met elkaar verbindt, dan zullen beide op een hoger plan komen en zal de menselijke liefde op haar verhevenst te zien zijn.1
E.M. Forster, Howards End, 1910
Vijfendertig jaar geleden, toen ik vergelijkende literatuurwetenschap studeerde aan de Universiteit van East Anglia, besloot ik dat als íets mijn levensmotto moest worden dit het ‘Maak verbinding’ (‘Only connect’) van E.M. Forster zou zijn. Mijn studententijd was een periode van intellectuele groei. Na de gedeeltelijke verveling van de middelbare school kon ik eindelijk al mijn tijd besteden aan de vakken die me interesseerden - literatuur, talen, kunst en film - en mijn dagen waren gevuld met het lezen van en praten over interessante boeken. Ik had een enkellange tweedehands teddyjas met een scheur in de voering waar ik twee of drie pocketboeken in kon laten vallen. Vaak liep ik lezend in één van die boeken naar de universiteit en wist ik botsingen met lantaarnpalen maar net te vermijden, terwijl de andere boeken rond mijn enkels bungelden.
Algauw kwam mijn negentienjarige ik tot de conclusie dat literatuur bedoeld was als medium voor menselijke verbinding, zelfs als die pogingen tot verbinding wel eens mislukken en zelfs als sommige schrijvers alleen voor zichzelf schrijven. In het algemeen en als gretige lezer heb ik gedurende mijn leven met meer boeken dan mensen verbinding gemaakt (en daar is wellicht een reden voor). Verbinding maken met anderen door middel van de schrijfkunst (of andere vormen van kunst) geeft vreugde, wat niet altijd hoeft te gelden voor verbaal of fysiek contact.